Tag: transparantie

  • AI bij vergunningen in de Achterhoek: hoe Winterswijk en Aalten sneller werken

    AI bij vergunningen in de Achterhoek: hoe Winterswijk en Aalten sneller werken

    Wie in de Achterhoek een vergunning aanvraagt, wacht vaak weken op antwoord. In Winterswijk en Aalten zetten gemeenten inmiddels AI-toepassingen in om vergunning- en planprocedures sneller en beter onderbouwd te maken, zonder dat het laatste woord bij een computer komt te liggen. Wat dat in de praktijk oplevert, en wat het betekent voor ondernemers die zelf weleens een aanvraag indienen, lees je hieronder.

    Wat is AI bij vergunningverlening in de Achterhoek?

    In Achterhoeks verband werken de gemeenten Winterswijk en Aalten aan twee gekoppelde projecten: AI als versneller van woningbouwprocedures, en datagedreven woningbouw. Initiatiefnemer is Jan Veuger, senior-adviseur wonen en volkshuisvesting bij de gemeente Aalten. Zijn insteek is nuchter: “We kunnen heel lang discussiëren over procedures, maar je kunt ook kijken hoe je bestaande processen slimmer en sneller maakt.”

    Een van de toepassingen is de zogeheten T-prikker, een AI-assistent waarmee je in gesprek kunt over het omgevingsplan en de kansen van een locatie, bijvoorbeeld rond netcapaciteit en congestie. Winterswijk bouwde daarnaast de Atlas Omgevingskwaliteit: een digitale atlas die beleid, kaartlagen en gebiedskenmerken samenbrengt, zodat initiatiefnemers en ambtenaren in gewone taal kunnen zoeken en toetsen wat wel en niet kan op een locatie. Volgens architect Gerard Overkamp, planoloog bij Winterswijk, levert dat concreet iets op: “Mensen krijgen veel beter inzicht in wat wel en niet mogelijk is. De ingediende plannen worden simpelweg beter.” De onderliggende systemen zijn via API’s gekoppeld aan bestaande data, en straks ook aan het landelijke Digitaal Stelsel Omgevingswet.

    Tijdsbesparing van 200 uur door AI

    Bij een vergelijking tussen twee vergelijkbare projecten in Aalten en Berkelland becijferde Veuger een tijdsbesparing van ongeveer tweehonderd uur. Opvallender is misschien nog hoe de systemen werken. Ze laten zien welke databronnen, filters en berekeningen ten grondslag liggen aan een advies, vergelijkbaar met de manier waarop Claude AI-tekst nu van een watermerk voorziet om herkomst inzichtelijk te maken. Daardoor blijft controle door een mens mogelijk, in plaats van dat een model ongezien een uitkomst aflevert. De teams achter de projecten zijn bovendien bewust klein gehouden: volgens Veuger kan nieuwe functionaliteit al binnen een week worden toegevoegd.

    Wat roept dit op?

    Zodra een overheid AI laat meewegen in een besluit dat een inwoner of ondernemer rechtstreeks raakt, komt de vraag naar vertrouwen om de hoek kijken. Transparantie over data en berekeningen helpt, maar lost niet automatisch op wie er verantwoordelijk is als een advies toch verkeerd uitpakt. Het verschil tussen een systeem dat meedenkt en een systeem dat meebeslist is in de praktijk soms lastig te trekken, ook al is de intentie in Winterswijk en Aalten nadrukkelijk het eerste. Diezelfde spanning tussen sneller werken en grip houden speelde eerder al bij het gebruik van AI in het Achterhoekse waterbeheer: meer data en snellere modellen zijn winst, zolang iemand de uitkomst blijft toetsen.

    Wat betekent dit voor de Achterhoek en de gewone ondernemer?

    Voor zzp’ers en kleine ondernemers die weleens met de gemeente te maken hebben, bij een verbouwing, een nieuw bedrijfspand of een aan-huis-onderneming, kan dit concreet schelen: minder wachttijd en een onderbouwing die je kunt navragen in plaats van een kaal ja of nee. Als de aanpak zich in de regio verder verspreidt, wat volgens de betrokkenen de bedoeling is, dan verandert dit voor meer Achterhoekers hoe een vergunningaanvraag eruitziet dan nu alleen het geval is in Winterswijk en Aalten.

    Dit soort praktijkvoorbeelden van AI in de Achterhoek bespreken we ook op het congres Achterhoekse Intelligentie, op 25 september 2026 in NYC Lichtenvoorde. Bekijk het programma of haal je ticket.

    Photo by Drew Walker on Unsplash

  • Claude zet een watermerk op AI-tekst: wat betekent dat?

    Claude zet een watermerk op AI-tekst: wat betekent dat?

    Elke tekst die Claude vanaf nu schrijft, draagt een watermerk dat niemand kan zien. Anthropic verwerkt het sinds deze week standaard in AI-gegenereerde tekst (van nieuwe modellen), naar aanleiding van een Europese gedragscode maar toegepast op elk gebruik wereldwijd, niet alleen binnen de EU. Wat betekent dat watermerk voor mensen die Claude dagelijks in hun werk gebruiken?

    Wat is het watermerk dat Anthropic nu invoert?

    Anthropic heeft de gedragscode over transparantie van AI-gegenereerde content ondertekend, onderdeel van artikel 50 van de Europese AI Act. Alle Claude-modellen die vanaf 2 augustus 2026 zijn uitgebracht, verwerken sindsdien standaard een statistisch watermerk in gegenereerde tekst: onzichtbaar voor de lezer, zonder invloed op betekenis of leesbaarheid, verweven in de manier waarop het model woorden kiest. Bestanden die Claude maakt, zoals afbeeldingen, krijgen daarnaast gesigneerde herkomstmetadata volgens de C2PA-standaard, dezelfde standaard die ook elders in de sector gebruikt wordt. Voor oudere modellen werkt Anthropic nog aan een vergelijkbare oplossing, binnen de overgangstermijn die de wet toestaat. De maatregel geldt niet alleen in de EU: Anthropic past het toe op elk gebruik van Claude wereldwijd, inclusief via cloudpartners als AWS, Google Cloud en Microsoft Foundry.

    Wat maakt deze stap opvallend?

    Anthropic is een van de eerste grote AI-bedrijven die dit soort merking daadwerkelijk uitrolt, niet alleen aankondigt. Google, Meta, Microsoft, OpenAI en enkele kleinere spelers hebben dezelfde Europese gedragscode ondertekend, dus vergelijkbare stappen van hen liggen voor de hand. Ook buiten de grote taalmodellen is de beweging zichtbaar: muziekplatform Suno kondigde vorige week aan nummers te gaan merken na een reeks rechtszaken, en nieuwsbriefdienst Substack werkt inmiddels samen met detectiebedrijf Pangram om AI-geschreven nieuwsbrieven te signaleren. Opvallend is ook wat er nog ontbreekt: de technische documentatie waarmee gebruikers en derden het watermerk zelf kunnen controleren, moet nog verschijnen. De belofte is dus al gedaan, het gereedschap om hem te checken nog niet.

    Wat roept dit op over vertrouwen en bewijs?

    Anthropic is zelf opvallend eerlijk over de grenzen van de methode. Een gevonden watermerk bewijst alleen dat Claude de tekst heeft verwerkt, niet dat Claude de tekst heeft bedacht: iemand die een zelfgeschreven stuk laat proeflezen of vertalen door Claude, krijgt mogelijk ook een gemerkte tekst terug. En het ontbreken van een merk bewijst evenmin iets, want een ouder model, stevig herschreven tekst, een kort fragment of een omzetting naar een ander bestandsformaat kan het signaal al laten verdwijnen. Techsite The Register wijst er daarnaast op dat watermerken in afbeeldingen al eerder omzeild bleken, en dat er losstaande hulpmiddelen bestaan om C2PA-metadata te verwijderen. Het watermerk is dus een aanwijzing, geen bewijsstuk. Dat past bij een bredere vraag die AI-gebruik oproept: kunnen we straks nog vaststellen wat door een mens en wat door een machine is gemaakt, en hoeveel gewicht moet zo’n aanwijzing dan krijgen.

    Wat betekent dit voor de Achterhoekse ondernemer en professional?

    Voor wie AI gebruikt bij offertes, klantmails, website- of social media-teksten, verandert dit in de praktijk weinig. Het onzichtbare watermerk is iets tussen jouw tekstverwerker en de servers van Anthropic, geen vervanging van je eigen verantwoordelijkheid. De transparantieplicht die op 2 augustus 2026 inging, en die bepaalt wanneer je zelf moet aangeven dat content met AI is gemaakt, blijft gewoon bestaan naast dit technische watermerk. Sterker nog: het watermerk is precies het soort fundament waarop zo’n labelplicht ooit steunt, maar het is nu nog geen instrument waarmee een klant, een toezichthouder of een concurrent zelf kan controleren of jouw tekst met AI is gemaakt. Voor een zzp’er, een adviesbureau of een productiebedrijf dat teksten van leveranciers of freelancers ontvangt, geldt hetzelfde: een ontbrekend watermerk is geen garantie dat er geen AI aan te pas kwam.

    Het AI watermerk in de praktijk

    Het is een interessante ontwikkeling die wij hier zien en een stap richting meer transparant gebruik van AI. Het is interessant om na te denken over de toekomst en hoe we de transparantie dan willen zien. Daaropvolgend: wat doet het voor je merk als overal te zien is dat je AI hebt gebruikt? In de nuchtere Achterhoek kan dit mogelijk ook in je nadeel werken. Het blijft belangrijk om goed te bedenken voor welke processen en output je AI wél zinnig kunt gebruiken en bij welke juist jouw unieke insteek meerwaarde heeft. Marloes gaat het tijdens ons evenement precies daarover hebben: hoe zet je het zinnig in.

    Zoek de verbinding

    Een watermerk dat je niet kunt zien en dat nog niet te controleren is, lost het vertrouwensvraagstuk niet meteen op. Het is wel een signaal dat de grote AI-bedrijven, deels onder Europese druk, stap voor stap gereedschap bouwen om herkomst zichtbaar te maken, ook als dat gereedschap nu nog kraakt in de randen. Diezelfde vraag, wat vertrouwen en controle over AI in de praktijk betekenen, komt breder terug zodra AI niet meer alleen tekst schrijft maar ook taken overneemt. Op 25 september bespreken we dit soort ontwikkelingen tijdens Achterhoekse Intelligentie in Lichtenvoorde. Zien we je daar?

  • AI-content en chatbots labelen: deze regels gaan 2 augustus 2026 in

    AI-content en chatbots labelen: deze regels gaan 2 augustus 2026 in

    Vanaf zondag 2 augustus 2026 gelden de transparantieregels van de EU AI Act. De kern voor zzp’ers en mkb’ers: een chatbot moet melden dat het AI is, realistisch AI-beeld en AI-video krijgen een label, en de meeste gewone AI-teksten hoeven juist niet gelabeld te worden. Wie weet waar hij op moet letten, is er in een middag mee klaar. Maar, als je verder denkt zijn er toch wat haken en ogen.

    AI Act transparantieplicht: wat gaat er op 2 augustus 2026 in?

    Artikel 50 van de EU AI Act legt twee hoofdverplichtingen op. Ten eerste moet duidelijk zijn wanneer iemand met een machine praat. Een chatbot op je website of een AI-assistent die klanten belt, moet dat aan het begin van het gesprek melden, tenzij het voor een normaal oplettend persoon al overduidelijk is. Ten tweede moet AI-gegenereerde inhoud herkenbaar zijn: realistisch ogend maar kunstmatig beeld, geluid of video, de zogeheten deepfakes, moet expliciet als AI gelabeld worden. Dat geldt ook voor AI-teksten die het publiek informeren over zaken van algemeen belang.

    Op dezelfde datum gebeurt er iets dat minder aandacht krijgt: de Europese Commissie krijgt vanaf 2 augustus de bevoegdheid om de regels voor aanbieders van grote, algemene AI-modellen te handhaven en te beboeten. Boetes kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Die handhaving richt zich op partijen als OpenAI, Anthropic en Google, niet op het mkb dat hun modellen gebruikt.

    AI-content labelen

    Vooral hoeveel kleiner de labelplicht is dan veel ondernemers denken. Een offerte, blog of productbeschrijving die je met AI schreef en zelf redigeerde, hoeft doorgaans geen label. De plicht zit bij wat mensen kan misleiden: een chatbot die voor een mens kan doorgaan, en beeld of video die echt lijkt maar het niet is. Voor het watermerken van AI-content door bestaande systemen geldt bovendien een uitloop tot december 2026.

    Tegelijk is de symboliek groot. Vanaf volgende week is eerlijkheid over machines geen fatsoensnorm meer, maar een wettelijke plicht. En terwijl het mkb een meldingszinnetje aan de chatbot toevoegt, begint Brussel diezelfde dag met het controleren van de bouwers van die technologie.

    Waarom een AI-label het vertrouwen niet automatisch herstelt

    Mensen herkenden betrouwbaarheid altijd aan vorm: correct taalgebruik, een bekend logo, een vertrouwde toon. Dat AI precies die signalen perfect kan namaken, bleek deze maand nog bij de phishingfraude in Eibergen, waar een nepmail nauwelijks van echte communicatie te onderscheiden was. De transparantieplicht is een poging om dat gat te dichten met een label.

    Maar een label roept zijn eigen vragen op. Herstelt het vertrouwen, of maakt het vooral alles zonder label verdacht? Kwaadwillenden houden zich per definitie niet aan een labelplicht, de phishingmail uit Eibergen krijgt echt geen disclaimer. Het label helpt dus vooral om de eerlijke afzenders herkenbaar te houden. Dat is niet niks, maar het is iets anders dan de belofte dat je voortaan weet waar je aan toe bent.

    Wat de AI-transparantieplicht betekent voor zzp en mkb in de Achterhoek

    Drie checks volstaan voor de meeste bedrijven in de regio. Eén: zorg dat elk AI-contactpunt, van websitechatbot tot AI-telefonie, duidelijk aangeeft dat het AI is. Een korte openingszin is meestal genoeg. Twee: label realistisch AI-beeld en AI-video in je marketing als kunstmatig. Drie: leg in je AI-beleid vast wie deze controle doet zodra er een nieuwe tool of uiting bijkomt.

    Dat beleid staat niet op zichzelf. Welke verplichtingen er per 2 augustus verder gewoon blijven staan, van AI-register tot afspraken met leveranciers, zetten we eerder op een rij in ons artikel over wat er van de AI Act overeind blijft. Voor een productiebedrijf met een AI-telefoonassistent voor storingsmeldingen geldt hetzelfde als voor een zzp’er met een chatbot op de site: het gaat niet om je sector, maar om wat je met AI doet.

    AI-content labelen: veelgestelde praktijkvragen

    Dit zijn de vragen die we via het netwerk het vaakst terugkrijgen zodra het gesprek concreet wordt.

    Moet ik AI-foto’s op mijn website labelen?

    Alleen als ze realistisch ogen, dus voor een echte foto zouden kunnen doorgaan. Een duidelijk gestileerde AI-illustratie hoeft niet. Een sfeerbeeld dat eruitziet als een foto van een fabriekshal die niet bestaat: wel labelen.

    Moet ik een tekst die ik met AI schreef labelen?

    Nee, niet als je hem zelf hebt geredigeerd en de eindverantwoordelijkheid draagt. De labelplicht voor tekst is beperkt tot AI-content die ongeredigeerd wordt gepubliceerd over onderwerpen van algemeen belang. Een offerte, blog of nieuwsbrief die je zelf hebt nagelopen, valt daarbuiten.

    Geldt de labelplicht ook voor LinkedIn-posts?

    Ja, dezelfde regel, het platform maakt niet uit. Zelf geschreven of geredigeerde tekst hoeft geen label. Plaats je er een realistisch AI-beeld of -video bij, dan geldt daarvoor wel de labelplicht.

    Moet ik oude content nu alsnog labelen?

    Nee. Content van vóór 2 augustus 2026 hoeft niet met terugwerkende kracht gelabeld te worden. Voor de technische markeerplicht bij bestaande AI-systemen zelf geldt een overgangsperiode tot eind december 2026.

    Ik laat een freelancer of bureau mijn AI-content maken, wie is dan verantwoordelijk?

    Jij, als degene die publiceert. De verplichting ligt bij de partij die de content naar buiten brengt, niet bij de tool of de maker. Leg met een freelancer of bureau dus vast wie op welk moment checkt of iets gelabeld moet worden.

    Wie controleert dit, en wat gebeurt er als ik het een keer vergeet?

    In Nederland is de Autoriteit Persoonsgegevens coördinerend toezichthouder op de AI Act, samen met een aantal sectorale toezichthouders. Boetes voor overtreding van de transparantieplicht kunnen oplopen tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, maar die bedragen horen bij grote, structurele overtredingen. Hoe de toezichthouders in de praktijk omgaan met een eenmalige misser bij een zzp’er of klein mkb-bedrijf, moet nog blijken; dat is voor zover te vinden nog niet uitgekristalliseerd.

    Geldt dit ook voor AI-tools die ik alleen intern gebruik?

    De transparantieplicht draait om het informeren van mensen die met AI communiceren of AI-content te zien krijgen. Een AI-tool die je alleen zelf gebruikt, bijvoorbeeld voor interne planning, zonder dat een klant er iets van merkt, valt daar redelijkerwijs buiten. Zodra de output naar buiten gaat, zoals een AI-telefoonassistent of een chatbot, geldt de meldplicht wel. Dit is onze eigen lezing van artikel 50, geen letterlijk uitgewerkt antwoord in de bronnen die we raadpleegden.

    Mijn webdeveloper laat AI code schrijven voor mijn website, ben ik daar verantwoordelijk voor?

    De labelplicht uit artikel 50 richt zich op content die mensen zien, tekst, beeld, chatbots, niet op broncode: die valt hier niet onder. Verantwoordelijkheid is wel een reëel punt, maar dat loopt via een ander spoor. Naar je klanten of sitebezoekers toe ben jij als exploitant van de site meestal het eerste aanspreekpunt als er iets misgaat, ongeacht of AI of een mens de code schreef. Contractueel regelt de overeenkomst met je developer wie aansprakelijk is voor bugs en onderhoud, en wie eigenaar wordt van de broncode (standaard de ontwikkelaar, niet jij, tenzij dat expliciet is overgedragen). Vanaf 9 december 2026 komt daar de herziene EU-productaansprakelijkheidsrichtlijn bij, die software als “product” behandelt met een lichtere bewijslast voor de benadeelde partij. Dat is een aparte, latere deadline dan de AI Act van 2 augustus. Dit is algemene informatie, geen juridisch advies; laat je contract bij twijfel door een jurist checken.

    Wat zien wij in de praktijk rond AI-transparantie?

    De vraag die we in aanloop naar het congres het vaakst horen over dit onderwerp: moet ik nu alles labelen wat ik met ChatGPT maak? Het antwoord is bijna altijd nee. De zorg zit bij ondernemers vooral op teksten, terwijl de plicht juist daar het lichtst is. Waar het wel knelt, chatbots en realistisch beeldmateriaal, is het besef vaak nog niet geland. De hamvraag om jezelf te blijven stellen is: kan dit misleidend zijn? Is het antwoord ja dan gebruik je een label.

    Geen antwoord, wel een richting

    De transparantieplicht lost het vertrouwensprobleem rond AI niet op, daarvoor is een label te makkelijk te negeren en te makkelijk te vervalsen. Wat de plicht wel doet: de eerlijke afzenders een manier geven om eerlijk herkenbaar te zijn. Voor de meeste bedrijven in de Achterhoek is dat een middag werk, deze week nog te doen.

    Hoe je verantwoord met AI werkt zonder in regeldruk te verzanden, is een van de onderwerpen tijdens Achterhoekse Intelligentie op 25 september 2026 in NYC Lichtenvoorde. Bekijk de tickets.